De norm en de praktijk

december 7, 2020

Hoe kun je een norm 100% correct implementeren en toch je nagestreefde doel volledig voorbijschieten? Soms zijn er echter normen die niet alleen op papier werken, maar ook in de praktijk. Die gebruikt worden in het echte leven. Die soms eenvoudig te implementeren zijn. Z39.50 voor zoeken, SIP2 voor doe-het-zelfbalies, CSV voor bestandsuitwisseling, HTML en CSS voor browsen, de lijst is veel langer. Ze werken allemaal en worden veel gebruikt.

Maar er zijn ook normen die je naar de letter kunt implementeren, maar die toch niet opleveren wat je wil. Neem nu WCAG (Web Content Accessibility Guidelines). Deze set van richtlijnen, die beheerd wordt door W3C (het World Wide Web Consortium) streeft ernaar toegankelijkheid te regelen voor letterlijk álle gebruikers, ongeacht herkomst, apparaat of beperking. Bij deze laatste twee gaat het dan vooral over enerzijds smartphones en tablets (zogenaamde “user agents”) en anderzijds blinden en slechtzienden. “Web accessibility means that people with disabilities can use the Web. […] can perceive, understand, navigate, and interact with the Web, and that they can contribute to the Web” (van http://www.w3.org/WAI/intro/accessibility.php).

WCAG (ook een ISO-standaard) is een onderdeel van WAI (het Web Accessibility Initiative van W3C) en is in vele landen (of delen daarvan) de basis van weer andere standaarden: Section 508 in de VS, AODA in Ontario, SGQR in Quebec en RGAA in Frankrijk.

WCAG heeft drie niveaus van “conformiteit”: A, AA en AAA, die min of meer overeenkomen met “must have”, “should have” en “nice to have”. Het hoogste niveau, AAA, is niet altijd van toepassing of mogelijk: “It is not recommended that Level AAA conformance be required as a general policy for entire sites because it is not possible to satisfy all Level AAA Success Criteria for some content” (van http://www.w3.org/TR/WCAG20/#conformance-reqs). AAA gaat bijvoorbeeld over het ondertitelen van (ook live) video (voor dove gebruikers).

Maar: je website kan 100% aan WCAG voldoen en in de praktijk toch niet bruikbaar zijn. Dat heeft meerdere oorzaken. Ten eerste zijn bruikbaarheid en toegankelijkheid twee verwante, maar niet identieke principes. Toegankelijkheid (accessibility) is vooral de technische kant van de zaak: voldoe je aan de norm? Is de site “drempelvrij”? Bruikbaarheid (usability) daarentegen betreft vooral de toepassing daarvan in het dagdagelijkse leven: kunnen gebruikers vlot werken met de applicatie? Is de site “gebruiksvriendelijk”? En hier begint het schoentje te knellen: je kunt de norm 100% correct interpreteren en toch iets opleveren dat niet bruikbaar is. Dan zijn je buttons technisch volledig correct, maar staan ze voor een blinde in een onlogische volgorde.

Daarnaast is het duidelijk dat toegankelijkheid voor blinden geregeld wordt door een keten van software (Iguana in ons geval), website (de implementatie van die software door een klant), browser (om de site te gebruiken) en zogenaamde “assistive technology” (schermlezers of -vergroters). Bekende voorbeelden van dergelijke assistive technology zijn het veelgebruikte Jaws (Job Access With Speech, http://www.freedomsci.de/prod01.htm), ZoomText (http://www.aisquared.com) en het open source NVDA (NonVisual Desktop Access, http://www.nvaccess.org/). Alle elementen uit deze keten hebben de WCAG-norm geïmplementeerd, vaak voor bepaalde versies. Dan treedt het gevreesde effect op dat de sofware versie X goed werkt met assistive technology applicatie W versie Y, maar niet met versie Z. Het aantal permutaties (software x website x browser x assistive technology) is enorm en het testen vreselijk. Wat goed werkt met spraaklezer versie X werkt weer niet met versie Y, etcetera.

Infor Library & Information Solution heeft meerdere Bibliotheken voor Blinden en Slechtzienden in zijn klantenkring: de Nederlandse (Passend Lezen en Dedicon), Zwitserse (SBS), Belgische (Ligue Braille) en UK (RNIB) organisaties voor blinden gebruiken allemaal onze software in hun back- en/of front-end. Wij voorzien hoog-contrast profielen voor slechtzienden, bieden een online DAISY player plug-in aan en ondersteunen WAI-ARIA (Web Accessibility Initiative - Accessible Rich Internet Applications).

Toegankelijkheid en bruikbaarheid worden in de praktijk ontwikkeld en getest in samenwerking met Bibliotheken voor Blinden en Slechtzienden. Wij werkten de afgelopen jaren nauw samen met meerdere blindenbibliotheken. Na uitgebreid testen en aanpassingen door klant én Infor werd uiteindelijk WCAG 2 AA conformiteit bereikt door de instellingen die hun website lieten certificeren via een audit met meerdere iteraties door een onafhankelijke organisatie, waarbij de vereisten op http://www.w3.org/TR/WCAG20/#conformance-reqs werden getoetst. Hierbij werden vooral JAWS, v10-13 en ZoomText, v9.x gebruikt.

Dit alles past in onze bredere aanpak om interfaces op maat te leveren voor specifieke groepen (kinderen, studenten, blinden, slechtzienden, dyslectici, gebruikers uit bepaalde taalgroepen) en zelfs individuen (bijvoorbeeld door ondersteuning van persoonlijke interesseprofielen en zoekvoorkeuren). En ook dit. Uiteraard is dit alles onderdeel van een veel breder probleem dat niet alleen betrekking heeft op software, maar o.a. ook op gebouwen. Zijn er drempels bij de ingang? Hoe hoog zijn de kasten? Hoe vind ik de infobalie, de leeszaal of de koffie?

Opgeslagen onder
  • Libraries
Product
  • Library and Information Systems
Neem contact op

Neem contact met ons op en een Business Development Representative contacteert u binnen 24 uur.

Or connect via: Linkedin